प्रशान्त महासागरको मुख्य क्षेत्रमा एल निनोले तोड्यो तापक्रमको ऐतिहासिक रेकर्ड

पेरिस । तीव्र रूपमा शक्तिशाली बन्दै गएको प्राकृतिक मौसमी प्रणाली 'एल निनो'ले प्रशान्त महासागरको मुख्य क्षेत्रमा तापक्रमको नयाँ रेकर्ड कायम गरेको छ ।

Watch On

युरोपेली सङ्घको जलवायु अनुगमन नियोग 'कोपर्निकस क्लाइमेट चेन्ज सर्भिस'का अनुसार गत सेप्टेम्बर महिनामा प्रशान्त महासागरको 'निनो३.४' क्षेत्रमा समुद्रको सतहको तापक्रम २९.७० डिग्री सेल्सियस पुगेको छ ।

यो तापक्रम यसअघिका शक्तिशाली एल निनो वर्षहरू १९८२/८३, १९९७/९८ र २०१५/१६ को अधिकतम तापक्रमभन्दा पनि बढी हो । चालू वर्षको अन्त्यतिर मात्र आफ्नो चरम बिन्दुमा पुग्ने अनुमान गरिएको यस मौसमी प्रणालीले समयअगावै रेकर्ड तोड्नुलाई विज्ञहरूले यसको असाधारण तीव्रतातर्फको संकेतका रूपमा लिएका छन् ।

भूमध्यरेखीय प्रशान्त महासागरको सतहको पानी सामान्यभन्दा तातो हुने प्राकृतिक प्रक्रिया नै एल निनो हो । यसले विश्वव्यापी रूपमा हावापानी, वर्षा र समुद्री चापमा परिवर्तन ल्याई अतिवृष्टि, खडेरी तथा विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धि (ग्लोबल वार्मिङ) को जोखिमलाई अझ बढाउने गर्छ ।

के यो इतिहासकै सबैभन्दा शक्तिशाली एल निनो हो?

जापानको मौसम विज्ञान एजेन्सीले एल निनो अनुगमन क्षेत्रको तापक्रम सामान्यभन्दा ४ डिग्री सेल्सियसले बढेर इतिहासकै सबैभन्दा बलियो स्थितिमा पुगेको दाबी गरेको छ ।

तानि, कोपर्निकसले भने अहिले नै यसलाई 'इतिहासकै सबैभन्दा शक्तिशाली' भन्न नसकिने जनाएको छ । जलवायु परिवर्तनका कारण समग्र महासागरहरू पहिल्यै तातो भइसकेकाले नयाँ र पुराना एल निनोबीच तुलना गर्न जटिल हुने उसले स्पष्ट पारेको छ । महासागरको तापक्रम वृद्धिलाई ध्यानमा राखेर तयार पारिएको नयाँ सूचकांक अनुसार यो घटना अझै विगतका चरम अवस्थाभन्दा माथि पुगिनसकेको देखिए पनि यसको तीव्रता निकै उच्च रहेको छ ।

समुद्री तापक्रम र पेरिस सम्झौतामाथि खतरा

सेप्टेम्बर महिनामा विश्वव्यापी समुद्रको सतहको औसत तापक्रम २१.०५ डिग्री सेल्सियस पुगेर नयाँ रेकर्ड कायम भएको छ । त्यस्तै, समग्र विश्वले इतिहासकै दोस्रो तातो सेप्टेम्बर महिना अनुभव गरेको छ, जहाँ औसत वायुमण्डलीय तापक्रम औद्योगिक क्रान्तिपूर्व (१८५०–१९००) को औसतभन्दा १.६३ डिग्री सेल्सियसले बढी थियो ।

जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी २०१५ को पेरिस सम्झौता अनुसार विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धिलाई पूर्व-औद्योगिक स्तरभन्दा १.५ डिग्री सेल्सियसभित्रै सीमित राख्ने लक्ष्य लिइएको थियो । तर संयुक्त राष्ट्रसङ्घ र कोपर्निकसका निर्देशक कार्लो बुओन्टेम्पोले लगातार १.५ डिग्रीभन्दा बढी तापक्रम दर्ता भइरहेको र बलियो एल निनोका कारण यो क्रम सन् २०२७ सम्म जारी रहने सम्भावना औंल्याएका छन् ।

विज्ञहरूका अनुसार जीवाश्म इन्धनको प्रयोग घटाएर हरितगृह ग्याँस उत्सर्जन द्रुत गतिमा कम नगरेसम्म तापक्रम वृद्धिलाई पुनः नियन्त्रणमा ल्याउन असम्भवप्रायः हुनेछ । एएफपी