भारतबाट दैनिक सय हाराहारी हात्ती नेपाल छिर्छन्, रोक्न नयाँ तारबार र ट्याक्टर माग

झापा । भारतबाट दैनिक करिब एक सयको संख्यामा जङ्गली हात्ती नेपाल प्रवेश गर्न थालेपछि झापाको मेचीनगरस्थित बाहुनडाँगीका बासिन्दाले सीमा क्षेत्रमा नयाँ सौर्य विद्युतीय तारबार जडान गर्न र हात्ती धपाउन ट्याक्टर परिचालन गर्न माग गरेका छन्।

Watch On

धानबाली पाक्ने समयमा ठूलो संख्यामा आउने हात्तीको बथानले खेतबारी र बस्तीमा क्षति पुर्‍याउन थालेपछि स्थानीयले दीर्घकालीन नियन्त्रणको उपाय खोज्न सरकारसँग माग गरेका हुन्।

हात्ती नियन्त्रणको प्रयासबारे अनुगमन तथा प्रभावित बासिन्दासँग अन्तरक्रिया गर्न शुक्रबार मेचीनगर–४ बाहुनडाँगी पुगेका प्रमुख जिल्ला अधिकारी श्रवणकुमार पोखरेलसहित सुरक्षा निकायका प्रमुखको टोलीसमक्ष स्थानीयले आफ्ना समस्या र सुझाव राखेका थिए।

मानव–हात्ती द्वन्द्व व्यवस्थापन तथा वातावरण संरक्षण समितिका अध्यक्ष हरिप्रसाद उप्रेतीले एक दशकअघि जडान गरिएको विद्युतीय तारबार जीर्ण भइसकेकाले त्यसले प्रभावकारी रूपमा काम गर्न नसकेको बताए। हात्तीको आवागमन नियन्त्रण गर्न पुरानो तारबार मर्मत गरेर मात्रै नपुग्ने भन्दै उनले नयाँ र बलियो सौर्य विद्युतीय तारबार आवश्यक रहेको बताए।

उनका अनुसार भारतबाट आउने हात्तीको बथानलाई स्थानीय बासिन्दाले रातभर गस्ती गरेर मेची नदीको बगरमै रोक्ने प्रयास गर्दै आएका छन्। तर, बाहुनडाँगीका विभिन्न गौंडाबाट नेपाल प्रवेश गर्ने हात्तीले झापासहित मोरङ र सुनसरीसम्म पुगेर जनधन तथा कृषि बालीमा क्षति पुर्‍याउने गरेका छन्।

‘बाहुनडाँगीका विभिन्न गौंडाबाट छिर्ने हात्तीको बथानले झापा, मोरङ र सुनसरीसम्म क्षति पुर्‍याइरहेको छ,’ उप्रेतीले भने।

मेचीनगर–४ का वडाध्यक्ष अर्जुनकुमार कार्कीले हात्तीहरू गाउँबस्तीतिर सोझिन थालेको भन्दै पूर्वी सीमा क्षेत्रमा बलियो विद्युतीय घेराबेरा लगाउन राज्यले प्राथमिकता दिनुपर्ने बताए।

धानबाली भित्र्याउने समयमा हुल बाँधेर आउने हात्तीलाई सीमामै रोक्न समितिले पछिल्लो समय ट्याक्टरको समेत प्रयोग गर्दै आएको छ। स्थानीय राजु दाहालका अनुसार ट्याक्टरको आवाजले हात्ती तर्सिने भएकाले बाली भित्र्याउने समयमा हात्ती प्रवेश गर्ने प्रत्येक गौंडामा कम्तीमा दुईवटा ट्याक्टर परिचालन गर्न आवश्यक छ।

हात्ती नियन्त्रणमा परिचालित स्वयंसेवी युवा समूह (आरआरटी)का अगुवा न्युटन कार्कीले पनि ट्याक्टरलाई प्रभावकारी माध्यमका रूपमा प्रस्तुत गरे। सडक नभएका खेतबारीसम्म लैजान सकिने भएकाले हात्ती धपाउन ट्याक्टर उपयोगी देखिएको उनले बताए।

स्थानीयका गुनासा र सुझाव सुनेपछि प्रमुख जिल्ला अधिकारी पोखरेलले मानव–हात्ती द्वन्द्व न्यूनीकरणका लागि प्रभावित बासिन्दा र सरोकारवाला निकायबीच साझा दृष्टिकोणसहितको कार्ययोजना आवश्यक रहेको बताए।

उनले स्थानीयको मागअनुसार नयाँ योजनाका साथ काम अघि बढाउने प्रतिबद्धता जनाउँदै सीमा क्षेत्रमा हात्ती रोक्न सशस्त्र प्रहरी, नेपाल प्रहरी र वन रक्षकको टोलीलाई प्रभावकारी रूपमा परिचालन गरिएको जानकारी दिए।

भारतसँग जोडिएको खुला सीमाबाट हुने जङ्गली हात्तीको आवागमन बाहुनडाँगीका बासिन्दाका लागि लामो समयदेखि चुनौती बन्दै आएको छ। हात्ती नियन्त्रणका लागि स्थानीयको गस्ती र स्वयंसेवी प्रयास भइरहे पनि पुरानो तारबारको जीर्ण अवस्था र पर्याप्त साधनको अभावले समस्या दोहोरिने गरेको छ। स्थानीयले अब तत्कालीन रूपमा ट्याक्टर परिचालन र दीर्घकालीन रूपमा नयाँ विद्युतीय तारबार निर्माणलाई प्राथमिकतामा राख्न माग गरेका छन्।