देउवाको ‘अन्तिम’ सम्बोधनः अदालतको निर्णय हाम्रो पक्षमा आयो भने फेरि भेटौंला

काठमाडौँ । नेपाली कांग्रेसको इतरपक्षले आयोजना गरेको राष्ट्रिय भेलाको अघिल्लो दिन काठमाडौँ ओर्लेका पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा तीन दिन नै भेलामा सहभागी भए । ‘कांग्रेस सभापति’को रुपमा भेलाको उद्घाटन गरे, बन्दसत्रमा बसे र आज (आइतबार) समापन समारोहमा पनि सहभागी भए ।

देउवाले समापन समारोहलाई सम्बोधन गरे । एक पटक होइन, दुई पटक ।

Watch On

करिव बीस मिनेटको अन्तरमा दोस्रो पटक पोडियममा पुगेका देउवाले पहिलो सम्बोधनमै भनेका केही कुरा दोहोर्‍याए, केही नयाँ भने । पहिलो सम्बोधनमै आफू हिन्दु हुँ भनेका देउवाले दोस्रो सम्बोधनमा थप जोड दिएर भने– ‘म हिन्दु हुँ, हुँ, मैले म हिन्दु हुँ भन्न नपाउने ?’ सँगै उनले आफू कुनै पनि धर्मको विरोधी नभएको स्पष्टीकरण दिए ।

उनको यो विचारलाई भेला (सम्मेलन)ले पनि आधिकारिकता दिएको छ र घोषणापत्रको चौथो बुँदामा यही विषयलाई उल्लेख गरिएको छ ।

उक्त बुँदामा लेखिएको छ– ‘नेपालको सनातनदेखि चलिआएको धर्म–सँस्कृति हाम्रो राष्ट्रिय पहिचान पनि हो । नेपालमा रही आएको धार्मिक सहिष्णुता, सामाजिक सद्भाव र हरेक व्यक्ति र धार्मिक समुदायको आफ्नो धर्म मान्ने धार्मिक स्वतन्त्रतालाई सुनिश्चितदेखि चलिआएको हिन्दु, बौद्ध, किरात र प्राकृत धर्मको संरक्षण गर्ने दायित्वलाई दृष्टिगत गरी सनातन धर्मलाई राष्ट्रिको पहिचान रुपमा राष्ट्रलाई अघि बढाउने प्रतिवद्धता गर्नेछ ।’

नेपाल हिन्दुबाहुल्य मुलुक हो र धर्मनिरपेक्ष पनि । संविधानमै सनातन धर्म रक्षाको विषय पनि उल्लेख गरिएको छ । संविधान र कांग्रेसको विधानमासमेत उल्लेख गरिएको विषयलाई अहिले भेलाको घोषणापत्रमा किन समावेश गर्नुपर्‍यो ? अनि देउवा स्वयंले आफू हिन्दु रहेको स्पष्टीकरण किन दिनुपर्‍यो ? राजनीतिक वृत्तमा चर्चा हुन थालेको छ ।

केहीले त देउवा र देउवा समर्थक कांग्रेसहरूले ‘हिन्दु’ नारा समात्न खोजेको हो कि भन्ने आशंका पनि व्यक्त गरेका छन् ।

देउवाले सम्बोधनमा समावेश गरेको अर्को महत्त्वपूर्ण विषय हो– पार्टीको आन्तरिक विवाद ।

पुसमा भएको विशेष महाधिवेशनलाई देउवाले जबरजस्ती गरिएको भने । उनको भनाइ थियो– ‘मैले विशेष अधिवेशन मानेको थिइनँ । सबैको सहमतिमा महाधिवेशन गरौं भन्दा भन्दै जबरजस्ती विशेष महाधिवेशन गरे । अन्यायपूर्ण तरिकाले धेरै साथीहरूलाई बाहिर राखियो ।’

त्यही क्रममा उनले निर्वाचन आयोगको निर्णय पनि आफूले स्वीकार नगरेको उल्लेख गरे । स्वीकार गरेकैले अदालत गएको उनले दोहोर्‍याए । ‘निर्वाचन आयोगको निर्णय मैले मानेको छैन । त्यसको खिलाफमा हामी अदालत गयौँ । अदालतले न्याय दिन्छ भन्ने विश्वास छ’ देउवाले भने ।

उनले अदालतले आफूलाई न्याय दिने विषयमा आशावादी रहेको बताए । अदालतप्रतिको विश्वास दर्शाउन पञ्चायतदेखि शाही आयोगसम्मको विषय उठाए । ‘पञ्चायतकालदेखि नै न्यायालयले हामीलाई न्याय दिएको हो । राजाको आयोगलाई समेत खारेज गरेको हो । अहिले पनि न्यायालयले मलाई बचाएको छ, जसका कारण अहिले म नेपाल आएको छु’ उनले भने ।

दोस्रो सम्बोधनको अन्तिममा देउवाले फेरि अदालतप्रति विश्वास छ भने र अदालतको निर्णयलाई सम्मान गर्ने पनि बताए ।

लगातार तीन दिनसम्म भेलामा सहभागी भएका देउवाले अबको भेट भने अदालतको निर्णयपछि हुने संकेत गरे । त्यो पनि आफ्नो पक्षमा निर्णय आएमा ।

उनले भने– ‘अदालतको निर्णय हाम्रो पक्षमा आयो भने फेरि भेटघाट गर्ने विश्वास दिलाउँदै बिदा हुन्छु, धन्यवाद जय नेपाल ।’

देउवाले यसो भनिरहँदा सहभागी नेता कार्यकर्ताले गडगडाहट ताली बजाएका थिए ।

पाँच महिना लामो विदेश बसाइपछि साउन २८ गते स्वदेश फर्केका देउवालाई उनी समर्थक नेता कार्यकर्ताले विमानस्थलमै भव्य स्वागत गरेका थिए । देउवा सिंगापुर, हङकङ र थाइल्याण्डमा रहँदा पत्नी आरजु सँगै रहेको भनिए पनि उनी एक्लै नेपाल आए ।

विमानस्थलबाट सिधै चुनदेवीस्थित इतरपक्षको कार्यालय पुगेर बार्दलीबाट सम्बोधन गरेका देउवामा उसै दिन उच्च आत्मबल देखिन्थ्यो । उनले त्यहीँ भनेका थिए– ‘मलाई राजा ज्ञानेन्द्रले त सकेनन्, अरु कसले सक्छ ?’

देउवालाई भेलामा सभापति नै भनेर सम्बोधन गरियो । सभापतिकै रुपमा सम्बोधन पनि गरे । चुनदेवी कार्यालयमा राखिएको सभापतिको आसनमै बसे । तर, उनी नेपाल फर्केको चार दिन भइसक्दा पनि सानेपास्थित कांग्रेस केन्द्रीय कार्यालयमा भने पुगेका छैनन् ।

सानेपामा आधिकारिक कांग्रेस छ । निर्वाचन आयोग र सर्वोच्च अदालतबाट समेत आधिकारिकता पाएको विशेष महाधिवेशनबाट निर्वाचित गगन थापा नेतृत्वको केन्द्रीय समितिले कांग्रेस हाँकिरहेको छ । आगामी असोजमा १५ औं महाधिवेशनको तयारी गरिरहेको छ ।

यता, भेलाले भने देउवाकै सभापतित्वमा पन्ध्रौं महाधिवेशन गर्ने निर्णय गरेको छ । घोषणापत्रको पहिलो बुँदामै भनिएको छ – ‘१४ औं महाधिवेशनबाट निर्वाचित केन्द्रीय कार्यसमितिको निर्णय र आयोजनामा १५ औं महाधिवेशन सम्पन्न गरिनेछ र पार्टी सभापति श्री शेरबहादुर देउवाको सभापतित्वमा १५ औं महाधिवेशन सम्पन्न हुनेछ । उहाँकै नेतृत्वमा पार्टी एकताबद्ध भई १५ औं महाधिवेशन सम्भव हुने दृढ विश्वास यो सम्मेलनले व्यक्त गर्दछ । १५ औं महाधिवेशनसम्म आवश्यक पार्टीको नियमित कृयाकलाप सभापतिको निर्देशनमा राष्ट्रिय भेला र सम्मेलनका संयोजकले नै संयोजन गर्दै जानु हुनेछ ।’

चौधौँ महाधिवेशनबाट निर्वाचित तत्कालीन केन्द्रीय समितिको निर्णय, विशेष महाधिवेशन, निर्वाचन आयोगको निर्णय र वैशाख ४ को फैसलासम्म कुनै टिप्पणी नगरेका देउवा सर्वोच्चले साउन २१ मा दिएपछि पार्टी विवादमा सहभागी भएका छन् ।