अमेरिकी कङ्ग्रेसमा डेमोक्रेटको पकड बढ्दै

काठमाडौं । अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीले महत्त्वपूर्ण सिट गुमाएको छ। डेमोक्रेटिक पार्टीले रिपब्लिकनको बलियो पकड रहेका राज्यमा समेत विजय हासिल गर्दै संसद्का दुवै सदनमा नियन्त्रण कायम गर्ने प्रतिस्पर्धालाई थप रोचक बनाएको छ।

Watch On

दक्षिण क्यारोलाइनाबाट डेमोक्रेटिक उम्मेदवार एनी एन्ड्र्युजले रिपब्लिकन उम्मेदवार डार्लिन ग्राहमलाई पराजित गर्दै सिनेटको सिट जितेकी छन्। यससँगै उनी दक्षिण क्यारोलाइनाबाट सिनेटमा निर्वाचित हुने पहिलो महिला बनेकी छन्। सन् १९९८ पछि उक्त राज्यबाट सिनेट सिट जित्ने उनी पहिलो डेमोक्रेट पनि हुन्। रिपब्लिकनको बलियो पकड रहेको यस राज्यमा उनको विजयलाई ट्रम्पका लागि महत्त्वपूर्ण चुनावी धक्काका रूपमा हेरिएको छ।

उत्तरी क्यारोलाइनामा पनि डेमोक्रेटिक उम्मेदवार रोय कुपरले रिपब्लिकन उम्मेदवार माइकल ह्वाट्लीलाई पराजित गर्दै सिनेटको सिट खोसेका छन्। जर्जियामा डेमोक्रेटिक सिनेटर जोन ओसोफ पुनः निर्वाचित भएका छन्। न्यु ह्याम्पसायरमा डेमोक्रेटिक उम्मेदवार क्रिस पप्पासले रिपब्लिकन जोन सुनुनुलाई पराजित गरेका छन्।

प्रतिनिधिसभातर्फ पनि डेमोक्रेटहरूले रिपब्लिकनको नियन्त्रणमा रहेका केही निर्वाचन क्षेत्रमा विजय हासिल गरेका छन्। उत्तरी क्यारोलिना, न्यु जर्सीलगायत राज्यमा भएका चुनावी परिणामले प्रतिनिधिसभाको शक्ति सन्तुलनमा परिवर्तनको सङ्केत गरेका छन्।

सिनेटमा बहुमत हासिल गर्न डेमोक्रेटिक पार्टीलाई चार सिटको खुद लाभ आवश्यक छ भने प्रतिनिधिसभामा बहुमतका लागि तीन सिटको खुद लाभ पर्याप्त हुनेछ। निर्वाचनअघि सिनेटमा रिपब्लिकनको ५३ र डेमोक्रेटिक तथा उनीहरूसँग गठबन्धनमा रहेका स्वतन्त्र सदस्यको ४७ सिट थियो। प्रतिनिधिसभामा रिपब्लिकनका २१९ र डेमोक्रेटिक पार्टीका २१४ सदस्य थिए।

महँगी र भ्रष्टाचार मतदाताका प्रमुख चासो

यसपटकको निर्वाचनमा महँगी, जीवनयापनको बढ्दो लागत, अर्थतन्त्र र सरकारी भ्रष्टाचार मतदाताका प्रमुख चासो बनेका छन्। एसोसिएटेड प्रेसको निर्वाचनपछिको मतदाता सर्वेक्षणअनुसार करिब तीन चौथाइ अमेरिकी मतदाता देशको वर्तमान अवस्थाप्रति असन्तुष्ट वा आक्रोशित छन्। करिब ७० प्रतिशत मतदाताले राष्ट्रपतिको शक्तिमाथि संसद्ले थप नियन्त्रण र सन्तुलन कायम गर्नुपर्ने धारणा राखेका छन्।

एपीको सर्वेक्षणले बढ्दो मूल्यवृद्धिका लागि ट्रम्प प्रशासनका नीतिलाई जिम्मेवार ठान्ने मतदाताको सङ्ख्या उल्लेख्य रहेको देखाएको छ। करिब ६० प्रतिशत मतदाताले मूल्यवृद्धि ट्रम्पका नीतिका कारण बढी भएको बताएका छन्। जीवनयापनको लागत र अर्थतन्त्रलाई मतदानको प्रमुख आधार बनाउने मतदाताको सङ्ख्या पनि उच्च रहेको छ।

ट्रम्पले मुद्रास्फीति नियन्त्रणमा आएको दाबी गर्दै आएका छन्। तर बढ्दो उपभोग्य मूल्य, भन्सार शुल्कसम्बन्धी नीति र इरानसँगको युद्धले अमेरिकी अर्थतन्त्रमा पारेको प्रभाव निर्वाचनमा बहसको विषय बनेको छ। मतदाताले ट्रम्पको आर्थिक व्यवस्थापन र सरकारको प्राथमिकतामाथि प्रश्न उठाएका छन्।

निर्वाचनअघि नै पाँच करोड ९० लाखभन्दा बढी अमेरिकीले प्रारम्भिक मतदान गरिसकेका थिए। ट्रम्पले चुनावी अभियानका क्रममा रिपब्लिकन उम्मेदवारलाई समर्थन गर्दै यसलाई आफ्नो प्रशासनको कामको मूल्याङ्कन गर्ने अवसरका रूपमा प्रस्तुत गरेका थिए।

ट्रम्प प्रशासनमाथि संसदीय निगरानी बढ्न सक्ने

मध्यावधि निर्वाचनको परिणामले ट्रम्पको कार्यकालका बाँकी दुई वर्षको राजनीतिक दिशा निर्धारण गर्नेछ। रिपब्लिकनको नियन्त्रणमा रहेको कङ्ग्रेसले यसअघि ट्रम्प प्रशासनका अधिकांश नीतिगत योजनालाई समर्थन गर्दै आएको थियो। तर डेमोक्रेटहरूले प्रतिनिधिसभा वा सिनेटमध्ये कुनै एक सदनको नियन्त्रण लिएमा प्रशासनका निर्णयमाथि संसदीय निगरानी र अनुसन्धान बढाउन सक्नेछन्।

विशेषगरी प्रतिनिधिसभामा बहुमत प्राप्त गरेमा डेमोक्रेटहरूले ट्रम्प प्रशासनका अधिकारीहरूलाई संसदीय सुनुवाइमा उपस्थित गराउने, सरकारी निर्णयको अनुसन्धान गर्ने र प्रशासनका कामकारबाहीमाथि जवाफ माग्ने अधिकार प्रयोग गर्न सक्छन्। रक्षा मन्त्रालयको नेतृत्व, सरकारी खर्च, प्रशासनिक निर्णय तथा ट्रम्पसँग सम्बन्धित व्यावसायिक गतिविधिसमेत अनुसन्धानको विषय बन्न सक्नेछन्।

डेमोक्रेटिक पार्टीका तर्फबाट प्रतिनिधिसभाका नेता हाकिम जेफ्रीजले पार्टीले सदनको नियन्त्रण प्राप्त गरे जीवनयापनको लागत घटाउने र ट्रम्प प्रशासनमाथि निगरानी बढाउने कार्ययोजना अघि सारेका छन्। उनी सभामुख निर्वाचित भए अमेरिकी इतिहासमा उक्त पदमा पुग्ने पहिलो अश्वेत व्यक्ति बन्नेछन्।

यस निर्वाचनमा ३६ राज्यमा गभर्नर पदका लागि पनि मतदान भएको छ। जर्जियामा डेमोक्रेटिक उम्मेदवार केइशा ल्यान्स बटम्स निर्वाचित भएकी छन्। उनी अमेरिकाको इतिहासमा गभर्नर निर्वाचित हुने पहिलो अश्वेत महिला बनेकी छन्। पेन्सिलभेनिया, इलिनोइस, मेरिल्यान्ड, म्यासाचुसेट्स र न्युयोर्कलगायत राज्यमा डेमोक्रेटिक गभर्नरहरूले पनि आफ्नो पद जोगाएका छन्।

मध्यावधि निर्वाचनमा डेमोक्रेटहरूको प्रदर्शनले आगामी राष्ट्रपतीय निर्वाचनका लागि पार्टीभित्रको नेतृत्व र सम्भावित उम्मेदवारको राजनीतिक हैसियतमा समेत प्रभाव पार्न सक्छ। अर्कोतर्फ उपराष्ट्रपति जे.डी. भान्सलगायत ट्रम्पनिकट रिपब्लिकन नेताहरूको राजनीतिक भविष्य पनि निर्वाचन परिणामसँग जोडिएको छ।

अमेरिकामा मध्यावधि निर्वाचनलाई राष्ट्रपतिको कार्यसम्पादनप्रतिको जनमत परीक्षणका रूपमा लिने गरिन्छ। राष्ट्रपति परिवर्तन नभए पनि संसद्मा विपक्षी दलको नियन्त्रण स्थापित भएमा सरकारका नीति तथा कार्यक्रम कार्यान्वयनमा अवरोध आउन सक्छ। त्यसैले यसपटकको निर्वाचनको अन्तिम परिणामले ट्रम्प प्रशासनले आगामी दुई वर्षमा कति सहज रूपमा सरकार सञ्चालन गर्न सक्छ भन्ने निर्धारण गर्नेछ।