अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा ट्रम्पलाई धक्का

काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको मध्यावधि निर्वाचनमा उनको दल रिपब्लिकन पार्टीलाई प्रारम्भिक नतिजाले धक्का दिएको छ। विपक्षी डेमोक्रेटिक पार्टीले महत्वपूर्ण चुनावी क्षेत्रमा सफलता हासिल गर्दै संसद्का दुवै सदनको शक्ति सन्तुलन बदल्ने सङ्केत देखाएको छ।

Watch On

मध्यावधि निर्वाचनको प्रारम्भिक नतिजामा डेमोक्रेटिक पार्टीले उत्तरी क्यारोलाइनाबाट रिपब्लिकनको नियन्त्रणमा रहेको सिनेटको एक सिट खोसेको छ। त्यहाँ डेमोक्रेटिक उम्मेदवार रोय कुपरले रिपब्लिकन उम्मेदवार माइकल ह्वाट्लीलाई पराजित गरेका छन्। यो नतिजालाई डेमोक्रेटिक पार्टीका लागि महत्वपूर्ण सफलताका रूपमा हेरिएको छ।

यसैगरी जर्जियाबाट डेमोक्रेटिक पार्टीका सिनेटर जोन ओसोफ पुनः निर्वाचित भएका छन्। उनले रिपब्लिकन उम्मेदवार तथा प्रतिनिधिसभा सदस्य माइक कोलिन्सलाई पराजित गरेका हुन्। ट्रम्पले सन् २०२४ को राष्ट्रपतीय निर्वाचन जितेको राज्यमा ओसोफको पुनर्निर्वाचनलाई डेमोक्रेटिक पार्टीका लागि महत्वपूर्ण उपलब्धि मानिएको छ।

प्रतिनिधिसभातर्फ पनि डेमोक्रेटिक पार्टीले उत्तरी क्यारोलाइनामा रिपब्लिकनको नियन्त्रणमा रहेको एक सिट खोसेको छ। न्यु ह्याम्पसायरमा पनि डेमोक्रेटिक उम्मेदवार क्रिस पापासले रिपब्लिकन उम्मेदवार जोन सुनुनुलाई पराजित गरेका छन्। यसले तल्लो सदनमा रिपब्लिकनको साँघुरो बहुमत थप चुनौतीमा परेको छ।

यद्यपि, प्रारम्भिक सफलताका आधारमा दुवै सदनको अन्तिम शक्ति सन्तुलन निर्धारण भइसकेको छैन। मतगणना जारी रहेकाले सिनेट र प्रतिनिधिसभामा कुन दलको नियन्त्रण रहने भन्ने स्पष्ट हुन अझै समय लाग्ने अमेरिकी समाचार संस्था एसोसिएटेड प्रेस (एपी) ले जनाएको छ।

ट्रम्प प्रशासनप्रतिको जनमत परीक्षण

अमेरिकी संसद्का सबै ४३५ प्रतिनिधिसभा सदस्य र सिनेटका १०० मध्ये ३५ सिटका लागि नोभेम्बर ३ (नेपालमा कात्तिक १७) मा निर्वाचन भएको हो। यसका अतिरिक्त ३६ राज्यमा गभर्नर पदका लागि पनि निर्वाचन भएको छ। विभिन्न राज्यमा स्थानीय तथा अन्य पदका लागि समेत मतदान भएको छ।

मध्यावधि निर्वाचन अमेरिकी राष्ट्रपतिको चारवर्षे कार्यकालको बीचमा हुने संसदीय तथा राज्यस्तरीय निर्वाचन हो। यसमा राष्ट्रपति परिवर्तन हुँदैनन्, तर संसद्का दुवै सदनमा कुन दलको बहुमत रहने भन्ने निर्धारण हुन्छ।

निर्वाचनअघि रिपब्लिकन पार्टीको प्रतिनिधिसभामा २१९ र डेमोक्रेटिक पार्टीको २१४ सिट थियो। दुई सिट रिक्त थिए। सिनेटमा भने रिपब्लिकनको ५३ र डेमोक्रेटिक तथा उनीहरूसँग गठबन्धनमा रहेका स्वतन्त्र सदस्यको ४७ सिट थियो। प्रतिनिधिसभामा बहुमत प्राप्त गर्न २१८ र सिनेटमा ५१ सिट आवश्यक पर्छ।

त्यसैले प्रतिनिधिसभामा बहुमत गुमाउन रिपब्लिकनले तीन सिटको शुद्ध क्षति बेहोरे पुग्छ भने सिनेटमा बहुमत गुमाउन चार सिट गुमाउनुपर्ने हुन्छ। उत्तरी क्यारोलाइनाको नतिजाले सिनेटमा रिपब्लिकनको बहुमत जोगाउने चुनौती थपिएको छ।

यो निर्वाचनलाई ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको पहिलो ठूलो राष्ट्रिय जनमत परीक्षणका रूपमा हेरिएको छ। सन् २०२४ को निर्वाचनमा विजय हासिल गरेर पुनः ह्वाइट हाउस प्रवेश गरेका ट्रम्पले आफ्नो कार्यकालका पहिलो दुई वर्षमा अघि सारेका नीति र कार्यक्रमप्रति मतदाताको धारणा यस निर्वाचनबाट प्रकट हुने विश्लेषण गरिएको छ।

महँगी र ट्रम्पका नीतिप्रति असन्तुष्टि

निर्वाचनअघि सार्वजनिक भएका मतदाता सर्वेक्षण तथा प्रारम्भिक मतदानपछिका विश्लेषणले अमेरिकी नागरिकमा महँगी, अर्थतन्त्र, स्वास्थ्य सेवा र सरकारको कार्यशैलीप्रति असन्तुष्टि रहेको देखाएका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था रोयटर्सका अनुसार प्रारम्भिक एक्जिट पोलमा करिब १० मध्ये नौ मतदाताले जीवनयापनको बढ्दो खर्चलाई मतदानको महत्वपूर्ण आधार बताएका छन्। करिब दुईतिहाइ मतदाताले बढ्दो मूल्यवृद्धिका लागि राष्ट्रपति ट्रम्पलाई जिम्मेवार ठहर्‍याएका छन्।

त्यस्तै, ट्रम्प प्रशासनका भन्सार शुल्कसम्बन्धी नीतिहरू र इरानसँगको युद्धले अर्थतन्त्रमा थप दबाब सिर्जना गरेको मतदाताको धारणा देखिएको रोयटर्सले उल्लेख गरेको छ। निर्वाचनमा युवा मतदाता तथा हिस्पानिक समुदायको समर्थन पनि सन् २०२४ को तुलनामा रिपब्लिकनतर्फ घटेको प्रारम्भिक विश्लेषण छ।

ट्रम्पले यस निर्वाचनलाई आफ्नो प्रशासनको नीतिको समर्थन जुटाउने अवसरका रूपमा प्रस्तुत गरेका थिए। उनले रिपब्लिकन उम्मेदवारहरूको पक्षमा विभिन्न चुनावी कार्यक्रममा सहभागी भएर प्रचारसमेत गरेका थिए। तर, प्रारम्भिक नतिजाले उनको लोकप्रियता र पार्टीको चुनावी अवस्थाबारे प्रश्न उठाएको छ।

आगामी दुई वर्षको सत्ता सञ्चालनमा प्रभाव

अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनको नतिजाले आगामी दुई वर्ष ट्रम्प प्रशासनले सरकार सञ्चालन गर्ने अवस्थालाई प्रत्यक्ष प्रभाव पार्नेछ।

यदि डेमोक्रेटिक पार्टीले प्रतिनिधिसभा वा सिनेटमध्ये कुनै एक सदनमा बहुमत हासिल गरेमा ट्रम्प प्रशासनका विधेयक, बजेट तथा अन्य नीतिगत प्रस्ताव पारित गराउन कठिन हुनेछ। विपक्षी दलले प्रशासनका कामकारबाहीमाथि संसदीय अनुसन्धान अघि बढाउने, सुनुवाइ गर्ने र आवश्यक परे अधिकारीहरूलाई जवाफदेही बनाउने अवसरसमेत पाउनेछ।

विशेषगरी प्रतिनिधिसभामा डेमोक्रेटिक पार्टीको नियन्त्रण स्थापित भएमा ट्रम्प प्रशासनका निर्णयमाथि निगरानी र अनुसन्धानको दबाब बढ्ने विश्लेषण गरिएको छ। दुवै सदनमा फरक–फरक दलको बहुमत भएमा महत्वपूर्ण कानुन निर्माणमा गतिरोध उत्पन्न हुन सक्छ।

अमेरिकामा मध्यावधि निर्वाचनमा राष्ट्रपतिको दलले पराजय बेहोर्ने प्रवृत्ति नयाँ होइन। विगतका निर्वाचनमा पनि राष्ट्रपतिको कार्यसम्पादनप्रति असन्तुष्ट मतदाताले मध्यावधि निर्वाचनमार्फत विपक्षी दललाई समर्थन गर्ने गरेका छन्।

त्यसैले यसपटकको निर्वाचनलाई ट्रम्पको लोकप्रियताको मात्र नभई उनको दोस्रो कार्यकालको राजनीतिक दिशा निर्धारण गर्ने महत्वपूर्ण घटनाका रूपमा हेरिएको छ। अन्तिम नतिजाले रिपब्लिकनको संसद्मा रहेको पकड कमजोर बनाएमा ट्रम्पले आगामी दुई वर्षमा आफ्ना चुनावी प्रतिबद्धता र नीतिगत कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्न थप राजनीतिक चुनौती सामना गर्नुपर्नेछ।

सम्पादकीय सावधानी : प्रतिनिधिसभा र सिनेट दुवैमा डेमोक्रेटिक पार्टीले बहुमत वा समग्र अग्रता हासिल गरिसकेको निष्कर्ष निकाल्न मिल्ने अवस्था छैन। उपलब्ध प्रारम्भिक नतिजामा डेमोक्रेटिक पार्टीले महत्वपूर्ण सिट जितेको र रिपब्लिकनको बहुमत जोखिममा परेको देखिएको छ।

स्रोत: रोयटर्स, एसोसिएटेड प्रेस (AP), CBS News, Al Jazeera।