बालेन सरकार बनेपछि भारतबाट हुँदै पहिलो उच्चस्तरीय कूटनीतिक भ्रमण, नेपालबाट अहिलेसम्म को को गए दिल्ली ?

काठमाडौँ । भारतका विदेश सचिव विक्रम मिश्री आज काठमाडौँ आउँदैछन् । 

Watch On

नेपालमा नयाँ सरकार गठन भएपछिको यो भारतको तर्फबाट पहिलो उच्चस्तरीय कूटनीतिक भ्रमण हो ।

विदेश सचिव मिश्री चार एजेण्डा बोकेर काठमाडौं आउन लागेका हुन् । मिस्रीको भ्रमणको प्रमुख एजेण्डा   प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहको भारत भ्रमणको विषय रहको छ । 

'विदेश सचिवको आगामी भ्रमणले दुई देशबीचको नियमित उच्चस्तरीय आदानप्रदानको परम्परालाई निरन्तरता दिनेछ र यसले द्विपक्षीय सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउन मद्दत पुर्‍याउनेछ,' भारतीय विदेश मन्त्रालयले विदेश सचिवको नेपाल भ्रमणको घोषणा गर्दै भनेको छ । नेपालमा 'जेन-जी आन्दोलन'पछि बनेको सरकारले विभिन्न सुधारका कार्यहरू अघि बढाइरहेका बेला हुन लागेको मिस्रीको यो भ्रमणलाई निकै चासोका साथ हेरिएको छ ।

प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमणका अतिरिक्त, नयाँ दिल्लीका लागि नयाँ नेपाली राजदूत नियुक्तिको विषयमा पनि काठमाडौँमा छलफल हुने सम्भावना छ । तत्कालीन राजदूत शङ्करप्रसाद शर्मा स्वदेश फर्किएपछि नेपाली दूतावास विगत केही महिनादेखि राजदूतविहीन छ । नयाँ प्रस्तावित राजदूत निश्चलनाथ पाण्डेको 'एग्रिमेन्ट' (कूटनीतिक स्वीकृति) को पर्खाइमा नेपाल रहेको छ । 

यसका साथै भोटेकोशी नदीमा आएको विपद्मा भारतले पुर्‍याउँदै आएको निरन्तर सहयोगको विषय पनि बैठकको एजेन्डामा समावेश हुने अपेक्षा गरिएको छ ।

विदेश सचिव मिस्रीको भ्रमण घोषणा भएकै दिन गत सोमबार काठमाडौँमा भूतपूर्व भारतीय गोर्खा सैनिकहरूको कल्याणकारी संस्थाले प्रदर्शन गर्दै भारतीय सेनामा गोर्खा भर्ती पुनः सुरु गर्न माग गरेको छ । भारत सरकारले 'अग्निपथ योजना' लागू गरेयता गोर्खा सैनिकको भर्ती स्थगित रहँदै आएको छ । यो विषय पनि एजेण्डाको रुपमा रहेको भारतीय पक्षले जनाएको छ । 

विदेश सचिव मिश्री यसअघि गत मे महिनामा नेपाल भ्रमणमा आउने तय भए पनि प्रधानमन्त्री शाहले भेट्न नमानेपछि त्यतिबेला भ्रमण स्थगित भएको थियो ।

मिश्रीलाई परराष्ट्र मन्त्रालयका सचिव अमृतबहादुर राईले मैत्रीपूर्ण निमन्त्रणामा बोलाएका हुन् । 

भ्रमणका क्रममा परराष्ट्र सचिव राईले भारतका विदेश सचिव मिश्रीग द्विपक्षीय छलफल गर्ने परराष्ट्र मन्त्रालय जनाएको छ । छलफलमा दुवै पक्षले नेपाल–भारत सम्बन्धका सम्पूर्ण पक्षको समीक्षा गर्नुका साथै आपसी हितका विषयमा विचार आदानप्रदान गर्नेछन् ।

यसबाट दुवै देशबीच लामो समयदेखि रहिआएको घनिष्ठ र मैत्रीपूर्ण सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउने उद्देश्य रहेको छ ।

भ्रमणका क्रममा भारतका विदेश सचिव मिश्रीले नेपालका उच्चस्तरीय विशिष्ट व्यक्तित्वहरूसँग शिष्टाचार भेटघाटसमेत गर्ने कार्यक्रम रहेको परराष्ट्र मन्त्रालय जनाएको छ । उनले प्रधानमन्त्री शाहलाई पनि भेट्नेछन् । 

विदेश सचिव मिश्री कात्तिक १९ गते काठमाडौंँबाट नयाँदिल्ली फर्किनेछन् ।

मिश्रीको भ्रमणको पूर्वसन्ध्यामा भारतका नवनियुक्त राजदूत सुधाकर दलेला मंगलबार काठमाडौं आइपुगिसकेका छन् । 

भ्रमणका चार एजेण्डा 

प्रधानमन्त्री पद सम्हालेपछि बालेन शाहको पहिलो औपचारिक भारत भ्रमणको मिति, समय र आवश्यक तयारीका विषयमा संवाद गर्नु भ्रमणको प्रमुख प्राथमिकता रहनेछ ।

नयाँ दिल्लीस्थित नेपाली दूतावास विगत केही महिनादेखि राजदूतविहीन छ। प्रस्तावित राजदूत निश्चलनाथ पाण्डेको 'एग्रिमेन्ट' (कूटनीतिक स्वीकृति) प्रक्रियालाई टुङ्गो लगाउने विषयमा कूटनीतिक तहमा छलफल हुनेछ ।

हालै भोटेकोशी नदीमा आएको बाढी र त्यसबाट पुगेको क्षतिपछि भारत सरकारका तर्फबाट प्रदान गरिने थप राहत, पुनःस्थापना र निरन्तर प्राविधिक तथा भौतिक सहयोगका विषयमा वार्ता हुनेछ ।

विदेश सचिव मिस्रीले नेपाली समकक्षी अमृतबहादुर राईसँग द्विपक्षीय व्यापार, ऊर्जा, पूर्वाधार विकास तथा क्षेत्रीय विषयहरूमा विस्तृत समीक्षा गर्नुका साथै नेपालका उच्चपदस्थ नेतृत्वसँग शिष्टाचार भेटघाट गर्नेछन् ।

नेपालबाट को को गए दिल्ली ? 

परराष्ट्र मन्त्रालयकाअनुसार पछिल्लो सरकार बनेको ६ महिनामा भारतबाट हुन लागेको यो पहिलो उच्चस्तरीय कुटनीतिक भ्रमण हो । भारतबाट पहिलो भ्रमण हुँदा नेपालबाट भने वरिष्ठ मन्त्रीहरु धेरै जनाले भारत भ्रमण गरिसकेका छन् । 

पछिल्ला केही महिनाहरूमा भारतले नेपालका परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल, अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्ले र गृहन्त्री सुदन गुरुङलाई स्वागत गरिसकेको छ । गुरुङ अक्टोबर १३ मा आयोजित पहिलो बिम्स्टेक  बैठकमा भाग लिन दिल्ली भ्रमण गरेका थिए । 

यसबाहेक सत्तारूढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले जुन महिनाको पहिलो हप्ता भारत भ्रमण गरी प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग भेटघाट गरेका थिए । सभापति लामिछानेले गत हप्ता उत्तराखण्डको कैंची धाम र गुवाहाटीको कामाख्या मन्दिरको दर्शन गर्न भारतको व्यक्तिगत धार्मिक भ्रमण पनि गरेका थिए ।

नेपालको एजेण्डा 

प्रधानमन्त्रीको आसन्न भ्रमणमा नेपालले भोटेकोशी बाढीपछिको पुनर्निमार्णका लागि २ अर्ब अमेरिकी डलर सहुलियत ऋण तथा अनुदानसहितको  आर्थिक सहायता प्याकेज दिन भारतसँग प्रस्ताव गर्ने तयारी छ । यसमा अर्थ र परराष्ट्र मन्त्रालयले गृहकार्य गरिरहेका छन् । 

पेट्रोलियम पाइपलाइन विस्तार, जलविद्युत आयोजनाको निर्माण, अयोध्या–जनकपुर रेलमार्ग सम्पर्क विस्तार, सीमा विवाद, भैरहवा एयरपोर्ट सञ्चालनका लागि हवाई प्रवेशमार्गलगायत विषय पनि एजेण्डा बनाउने गृहकार्य नेपाल पक्षको छ ।