आज कुकुर तिहार र नरक चतुर्दशी मनाइँदै

काठमाडौं । नेपालीको दोस्रो ठूलो चाड तिहारअन्तर्गत आज कार्तिक कृष्ण चतुर्दशीका दिन कुकुर तिहार र नरक चतुर्दशी मनाइँदैछ ।

Watch On

कुकुरलाई यमराजको द्वारपालका रूपमा सम्मान गर्दै आज घरघरमा पूजा आराधना गरी मीठामीठा खानेकुरा खुवाएर कुकुर तिहार मनाउने गरिन्छ । यमपञ्चक अर्थात् दीपावली पर्वको दोस्रो दिन कुकुर तिहार पर्ने भए पनि यस वर्ष तिथिको घटबढका कारण तेस्रो दिन परेको नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले जनाएको छ ।

समितिका अध्यक्ष सहप्रा. डा. पुरुषोत्तम भट्टराईका अनुसार नरक चतुर्दशी र कुकुर तिहार सूर्योदयकालमा चतुर्दशी तिथि परेको दिन मनाउनुपर्ने धार्मिक मान्यता छ ।

धर्मशास्त्रविद् प्रा. डा. रामचन्द्र गौतमका अनुसार कार्तिक कृष्ण चतुर्दशीका दिन कुकुरलाई मीठा परिकार खुवाए यमराजको ढोकामा द्वारपालका रूपमा बस्ने श्याम र सबल नामका कुकुरले यमलोक जाँदा बाटो छाडिदिने धार्मिक विश्वास छ । यही मान्यताका आधारमा कुकुर तिहार मनाउने गरिएको हो ।

धार्मिक मान्यताअनुसार वैवस्वत मन्वन्तरको कुलमा जन्मिएको कुकुरले धर्मराज युधिष्ठिरलाई स्वर्ग यात्रामा समेत साथ दिएको थियो । कुकुरलाई आज्ञापालक र सुरक्षाका दृष्टिले भरपर्दो घरपालुवा जनावरका रूपमा लिइन्छ ।

नरक चतुर्दशी र नरके बगाउने विधि

आजै नरक चतुर्दशी पनि मनाइँदैछ । यस दिन बिहान अरुणोदयकालमा नदी, तलाउ तथा विभिन्न तीर्थस्थलमा स्नान र तर्पण गरी यमदीप दक्षिण दिशातर्फ फर्काएर बाल्ने र बगाउने धार्मिक परम्परा छ ।

यसरी यमदीप बगाएमा मृत्युपछि नरकको दर्शन गर्नु नपर्ने धार्मिक विश्वास रहेको धर्मशास्त्रविद् गौतमले बताएका छन् । बत्ती बालेर बगाउने यस विधिलाई ‘नरके बगाउने’ भनिन्छ ।

यमपञ्चकका पाँचै दिन तिलको तेल लगाएर स्नान गर्ने प्रचलन पनि छ । यसो गर्दा शरीर स्वस्थ रहने आयुर्वेदिक मान्यता छ । त्यसैले तिहारलाई धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्त्वसँगै स्वास्थ्य सुरक्षाका दृष्टिले पनि महत्त्वपूर्ण पर्वका रूपमा लिने गरिन्छ ।