नेपाल नजिक आएको प्रणालीले भारी वर्षा गराउँदै, २४ घण्टामै भयो ३१८ मिलिमिटर वर्षा

काठमाडौँ । नेपाल नजिक आएको पानी पार्ने प्रणाली(न्यून चापीय रेखा) ले बागमती प्रदेशसहित केही स्थानमा अति भारी वर्षा भएको छ । जल तथा मौसम विज्ञान विभागले सोमबारनै पानी पार्ने प्रणाली नेपाल नजिक सरेको बताएको थियो । 

तर विभागले भारीदेखि धेरै भारी वर्षासम्म प्रक्षेपण गरेको थियो । विभागले २४ घण्टामा १०० मिलिमिटरदेखि २०० मिलिमिटरसम्म पानी परेमा भारीदेखि धेरै भारी वर्षा भन्ने गर्छ । 

Watch On

तर विभागले मंगलबार विहान अद्यावधिक गरेको विवरण अनुसार सबैभन्दा बढी वर्षा चितवनको नारायणी फिल्ड अफिस केन्द्रमा देखिएको छ । 
त्यहाँ पछिल्लो २४ घण्टामा ३१८.४ मिलिमिटर पानी परेको छ । 

त्यस्तै देवघाट क्षेत्रमा २९२.४ मिलिमिटर, रामपुरमा २८५.४, नवलपुरको दुम्कौलीमा २०७ मिलिमिटर, कालिखोलामा २०१ मिलिमिटर पानी परेको छ, जुन अतिभारी वर्षा हो । 
सोमबार राति अत्यधिक वर्षा प्रक्षेपण गरेकाले नारायण मुगलिन सडकखण्ड बन्द गरिएको थियो । 

किन पर्यो पानी ?
मौसमविद् विनोद पोखरेलले सोमबार कुनै पनि मोडलले अतिभारी वर्षा प्रक्षेपण नगरेको बताएका छन् । तर चितवनमा रातभरि घना वर्षा भएको उनले बताए। 

'चितवनमा रातभरि ठुलो पानी पर्यो, लगभग १२ घण्टामा धेरै ठाउँमा २५० मिलिमिटरदेखि ३२० मिलिमिटर सम्म पानी परेको देखिन्छ । आज पनि नेपालभरि पानी पर्ने देखिन्छ,'उनले थप भनेका छन्,' धेरै पानी पर्ने मोडलले त देखाएको छैन, तर मनसुनको न्यून चापीय रेखा नेपालसम्म आइपुगेकाले पूर्वी नेपालको केही ठाउँमा भारी वर्षा हुन सक्छुु',।

के हो मनसुन ट्रफ अर्थात न्यून चापीय रेखा ?

मनसुन ट्रफ एक विस्तृत र लामो निम्न वायुमण्डलीय चापको क्षेत्र हो । जसलाई अंग्रेजीमा लो प्रेसर एरिया भनिन्छ । जुन मनसुनयाममा उष्णकटिबन्धिय क्षेत्रमा देखा पर्छ ।

यो पृथ्वीको धेरै तातो हुने वा समुद्रको माथि बन्ने गर्छ । सजिलो शब्दमा भन्दा यो वायुमण्डलमा रहेको एक यस्तो बेल्ट हो, जहाँ हावाको चाप कम हुन्छ ।

जसले गर्दा वरिपरिको हावा यस क्षेत्रतिर सोझिन्छ र बादल निर्माण गरी घना पानी पार्छ । सूर्यको तापले जमिन वा समुद्रको सतह तताउँछ । यसकारण त्यहाँको हावा तातेर माथि उठ्छ । हावा माथि उठ्दा निम्न चापको क्षेत्र बन्ने मौसमविद् बताउँछन् ।

यस क्षेत्रमा उच्च चाप भएका स्थानहरुबाट हावाहरु आउँछन् । जब यी हावाहरू मनसुन ट्रफमा मिल्छन् तिनीहरु माथितिर सोझिन्छन् । माथि गएको ओसिलो हावा चिसिन्छ । र सघन भएर ठूलो मात्रामा मुसलधारे पानी पर्छ ।

मनसुनको ट्रफ सधै एकै ठाउँमा रहँदैन । यो उत्तर वा दक्षिणतर्फ सरिरहन्छ । जब यो ट्रफ नेपालको नजिक विशेषतस् हिमालयको फेदमा आउँछ, तब नेपालमा अत्यधिक वर्षा भएर बाढी र पहिरोको जोखिम बढ्छ ।

भारततिर सरेको वा यथास्थानमा रहेको अवस्थामा मनसुन केही कमजोर वा ब्रेक लिन्छ भन्ने मान्यता छ ।