‘प्रविधिले हामीलाई चलाइरहेको त छैन?’ शंकर पोखरेलले उठाए पपुलिजमदेखि सम्पत्ति केन्द्रीकरणसम्मका प्रश्न

काठमाडौं । नेकपा एमालेका महासचिव शंकर पोखरेलले सूचना प्रविधिको तीव्र विकाससँगै त्यसले समाज, राजनीति र मानव सभ्यतामा पार्न सक्ने नकारात्मक प्रभावबारे गम्भीर बहस आवश्यक रहेको बताएका छन् ।

पोखरेलले सामाजिक सञ्जालमार्फत सूचना प्रविधिको विकासले मानिसको जीवन सहज बनाए पनि यसको अनियन्त्रित प्रयोगले मानव सभ्यता, समाज र राजनीतिमा गम्भीर जोखिम निम्त्याउन सक्ने औंल्याएका हुन् ।

Watch On

उनले प्रविधिको प्रयोगमार्फत राजनीतिमा भ्रम र भावनाको खेती हुँदै गएको भन्दै यसले ‘पपुलिजम’ अर्थात् लोकप्रियतावादलाई बढावा दिएको टिप्पणी गरेका छन् । प्रविधिको प्रभावले राजनीतिलाई गलत दिशातर्फ मोड्ने जोखिमसमेत रहेको उनको भनाइ छ ।

पोखरेलले प्रविधिको स्वामित्व सीमित व्यक्तिको हातमा केन्द्रित हुँदा धन र शक्तिको केन्द्रीकरण तीव्र भइरहेको पनि बताएका छन्। उनका अनुसार आधुनिक प्रविधिको विकाससँगै समाज उत्पादनमुखीभन्दा उपभोक्तामुखी बन्दै गएको छ ।

‘हामी उत्पादनमुखी हुनुको सट्टा केवल उपभोक्ता वा प्रविधिका प्रयोगकर्ता मात्र बनिरहेका छौँ,’ उनले भनेका छन् ।

प्रविधिप्रतिको अतिनिर्भरताले मानिसको मानसिक तथा शारीरिक स्वास्थ्यमा असर पार्नुका साथै मौलिक सिर्जनशीलतामा समेत ह्रास ल्याउन सक्ने उनले उल्लेख गरेका छन्। परिवार, समाज र राज्य संयन्त्रसमेत प्रविधिको नकारात्मक प्रभावबाट अछुतो नरहेको उनको धारणा छ ।

पोखरेलले प्रविधिको विकाससँगै नयाँ प्रश्न खडा भएको भन्दै प्रविधिलाई मानिसले सञ्चालन गरिरहेको हो वा प्रविधिले मानिसलाई सञ्चालन गरिरहेको हो भन्नेबारे बहस आवश्यक रहेको बताएका छन् ।

उनले प्रविधिको विकासले समाजलाई कतै ‘दलाल पूँजीवादको दास’ मा परिणत गरिरहेको त छैन भन्ने प्रश्नसमेत उठाएका छन् ।

‘के प्रविधिलाई हामीले चलाइरहेका छौँ कि प्रविधिले हामीलाई?’ भन्दै पोखरेलले यस विषयमा सार्वजनिक बहस आवश्यक रहेको बताएका छन् ।