५० बुँदामा पढ्नुहोस् ओलीको राजनीतिक प्रतिवेदन

काठमाडौं। नेकपा (एमाले) ले गत भदौ २३ र २४ गते भएको जेनजी आन्दोलन तथा त्यसपछिको राजनीतिक घटनाक्रमलाई ‘सत्ता परिवर्तनको खेल’का रूपमा व्याख्या गरेको छ।

Watch On

एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले केन्द्रीय कमिटी बैठकमा प्रस्तुत गरेको राजनीतिक प्रतिवेदनमा भदौ २३ र २४ को घटना क्षणिक जनआक्रोश मात्रै नभई ‘भूराजनीतिक डिजाइन र आपराधिक खेल’मार्फत गरिएको सत्ता परिवर्तनका रूपमा उल्लेख गरिएको छ।

प्रतिवेदनमा बेरोजगारी, निराशा र असन्तुष्टिमा रहेका युवाहरूको भावनालाई प्रायोजित रूपमा दुरुपयोग गरी हिंसामा होमिएको दाबी गरिएको छ। सामाजिक सञ्जाल नियमनसम्बन्धी सर्वोच्च अदालतको आदेश कार्यान्वयन गर्न खोजिएको विषयलाई स्वतन्त्रता खोस्न खोजिएको भन्दै भ्रम फैलाइएको पनि एमालेको निष्कर्ष छ।

एमालेले संसद् भवनमा आगजनी तथा नेताहरूका घरमा भएको आगजनी र लुटपाटलाई लोकतान्त्रिक आन्दोलनको स्वरूप नभई राज्यका संस्था र संरचना भत्काउने गतिविधिका रूपमा व्याख्या गरेको छ।

त्यस्तै, प्रतिवेदनमा नेपालको सार्वभौमसत्ता र राष्ट्रिय हितका पक्षमा लिइएका अडानका कारण बाह्य प्रहार बढेको दाबी गरिएको छ। भारतसँगको सीमा विवादका क्रममा नक्सा जारी गर्ने निर्णय तथा चीनसँगको पारवहन सम्झौताजस्ता विषयमा नेपालले लिएको अडानलाई त्यसको आधारका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।

एमालेको प्रतिवेदनमा भदौ २३ र २४ को घटनाका विभिन्न पक्षबारे थप प्रश्नसमेत उठाइएको छ। सामाजिक सञ्जालमार्फत आन्दोलनमा परिचालन, हिंसा र आगजनीका गतिविधिबारे यसअघि पनि विभिन्न अनुसन्धान तथा प्रतिवेदन सार्वजनिक भएका छन्।

एमालेले भने उक्त घटनाको समग्र पृष्ठभूमि, युवाको असन्तोषको प्रयोग, हिंसात्मक गतिविधि र त्यसपछिको सत्ता परिवर्तनलाई एकै राजनीतिक घटनाक्रमका रूपमा विश्लेषण गरेको छ।

५० बुँदामा पढ्नुहोस् ओलीको राजनीतिक प्रतिवेदन

अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थिति र भूराजनीति

१. तरल भूराजनीतिक अवस्थाः विश्व राजनीति तीव्र परिवर्तनको चरणमा छ र दोस्रो विश्वयुद्धपछि स्थापित बहुपक्षीय प्रणाली कमजोर बन्दै गएको छ।

२. सार्वभौमसत्तामाथि हस्तक्षेपः शक्ति राष्ट्रहरूले साना देशहरूको सार्वभौमसत्तामाथि हस्तक्षेप गर्ने र बल प्रयोग गर्ने प्रवृत्ति बढेको छ।

३. पश्चिम एसिया र गाजा द्वन्द्वः गाजामा भएको हिंसा, इरानमाथिको आक्रमण र पश्चिम एसियाको द्वन्द्वले विश्वव्यापी शान्ति र आपूर्ति प्रणालीमा जोखिम थपेको छ।

४. क्युबामाथिको नाकाबन्दी र युक्रेन युद्धः क्युबामाथिको नाकाबन्दीको अन्त्य तथा युक्रेन र म्यान्मारमा शान्ति र लोकतन्त्र बहालीको पक्षमा एमाले स्पष्ट छ।

५. बहुध्रुवीय विश्वको उदयः जी–७ को प्रभाव घट्दो छ भने बीआरआईसीएस (ब्रिक्स) र एसियाली उदीयमान अर्थतन्त्रहरू (चीन, भारत) को उदयले विश्व सन्तुलन फेरिएको छ।

६. सार्क र बिमस्टेकः सार्क निष्क्रिय प्रायः बनेको र बिमस्टेकले पनि अपेक्षा अनुसार काम गर्न नसकेकाले एसियाली क्षेत्रीय सहकार्य प्रभावकारी हुनुपर्छ।

७. एआई (एआई) को नियमनः प्रविधिको विकासको लाभ सीमित खर्बपतिले मात्र नभई सम्पूर्ण मानव समाजको हित र हितकारी प्रयोगका लागि हुनुपर्छ।

८. जलवायु न्यायः विकसित देशहरूको औद्योगीकरणका कारण नेपालजस्ता देशहरूले भोटेकोशी बाढीजस्ता जलवायु संकटको सामना गर्नु परेकोले जलवायु न्याय आवश्यक छ।

९. माक्र्सवाद र जबजः माक्र्सवादको सिर्जनात्मक प्रयोग गर्दै ’जनताको बहुदलीय जनवाद’ (जबज) का आधारमा परराष्ट्र नीति र समृद्धिको बाटो तय गरिनेछ।   

देशको वर्तमान अवस्था र राजनीतिक संकट

१०. संविधान र विधिको संकटः वर्तमान संकट सामान्य सरकार परिवर्तन मात्र नभई संविधानको आत्मा र लोकतान्त्रिक विधिमाथिको प्रहार हो।

११. संसदबाहिरबाट सरकारः संसदबाहिरका व्यक्तिलाई कार्यकारी नेतृत्वमा ल्याउने र अलोकतान्त्रिक विधि अपनाउने अभ्यासले नजिर बिगारेको छ।

१२. जनादेश र संसद्को साखः लोकप्रियता र भीडको शासनलाई वैधानिकताभन्दा माथि राख्दा संविधान र जनादेशको अवमूल्यन भएको छ।

भदौ २३ र २४ को घटना (सत्ता परिवर्तनको खेल)

१३. अस्थिरता र बाह्य चासोः आन्तरिक अस्थिरताले राष्ट्रिय हितमा जोखिम निम्त्याउने र बाह्य शक्ति केन्द्रहरूको खेलमैदान बन्ने खतरा बढेको छ।   

१४. भूराजनीतिक डिजाइनः भदौ २३/२४ को घटना क्षणिक आवेग मात्र नभई भूराजनीतिक डिजाइन र आपराधिक खेलद्वारा गरिएको सत्ता परिवर्तन थियो।

१५. युवाको असन्तोषको दुरुपयोगः बेरोजगारी र निराशा बोकेका युवाहरूको भावनालाई प्रायोजित रूपमा दुरुपयोग गरी हिंसामा होमियो।

१६. सामाजिक सञ्जाल नियमनको भ्रमः सामाजिक सञ्जाल नियमन गर्ने सर्वोच्चको आदेश कार्यान्वयन गर्न खोज्दा स्वतन्त्रता खोस्न खोजिएको भनी अनर्गल प्रचार गरियो।

१७. संसद् भवन र नेताका घरमा आक्रमणः संसद् भवन जलाउनु र नेताहरूका घरमा आगजनी/लुटपाट गर्नु लोकतान्त्रिक नभई संस्था भत्काउने वितण्डा थियो।

१८. सार्वभौमसत्ता र भूराजनीतिक अडानः भारतसँगको सीमा विवाद (नक्सा जारी) र चीनसँगको पारवहन सम्झौता जस्ता राष्ट्रिय हितका अडानका कारण बाह्य प्रहार बढेको हो।   

भदौ घटनाले लोकतन्त्रमा पारेका दूरगामी प्रभाव

१९. भीडतन्त्रको हावीः मत र विधिलाई एकातिर पन्छाएर सडकको तापक्रम र भीडलाई वैधानिकताको आधार बनाइयो।

२०. हिंसात्मक भाषाको प्रयोगः असहमतिलाई संवैधानिक र वैधानिक प्रक्रियाभन्दा हिंसा र प्रतिशोधको भाषामा धकेलियो।

२१. दलहरूको भूमिका कमजोरः राजनीतिक दलहरूलाई पाखा लगाएर असङ्गठित भीडलाई अघि सार्दा लोकतन्त्रको मेरुदण्ड कमजोर भयो।

२२. प्रशासन र सुरक्षा निकायमा त्रासः भीडको दबाबका कारण राज्यका कर्मचारी र सुरक्षा निकाय निर्णय लिन डराउने स्थिति बनेको छ।

२३. न्यायालयमाथि दबाबः सडक र डिजिटल रोषका आधारमा फैसला हुनुपर्ने वातावरणले न्यायपालिकाको निष्पक्षता खतरामा परेको छ।

२४. निर्वाचनको मर्ममा प्रहारः सडकको दबाबले सत्ता फेरबदल हुने नजिर बसेमा चुनाव र जनमतको मूल्य घट्छ।

२५. नागरिक स्वतन्त्रतामा जोखिमः स्वतन्त्रताका नाममा हिंसा भएमा भविष्यमा राज्य कडा नियन्त्रणतर्फ जान बाध्य भई नागरिक हक नै गुम्न सक्छ।

२६. बाह्य हस्तक्षेपको ढोकाः आन्तरिक अस्थिरताले विदेशी शक्तिहरूलाई नेपालको आन्तरिक मामिलामा हात हाल्ने अवसर दिएको छ।

२७. सहमति र समृद्धिको यात्रा अवरुद्धः राष्ट्रिय सहमति, सुशासन र समृद्धिको यात्रामा गम्भीर क्षति पुगेको छ।   

निर्वाचन समीक्षा (वैध मत, असमान वातावरण)

२८. जनमतको सम्मानः एमालेले चुनावी परिणामलाई स्वीकार गर्दै जनताको मतलाई सम्मान गर्दछ।

२९. असामान्य र अस्वस्थ वातावरणः निर्वाचन भय, डिजिटल भ्रम, दलहरूप्रतिको घृणा र असमान वातावरणका बिच सम्पन्न भएको थियो।

३०. डिजिटल सञ्चार र अल्गोरिदमको प्रभावः छोटा भिडियो, फेक आईडी र भ्रामक प्रचारका कारण तथ्यभन्दा भावनाको बजार हावी भयो।

३१. रक्षात्मक एमालेः एमाले आफ्ना काम र विचारमा सही भए पनि विरोधीहरूको चौतर्फी डिजिटल आक्रमण र भ्रम चिर्न असफल रह्यो।

३२. नयाँ शक्तिको प्रयोगः नयाँ भनिनेहरूले झुट र असम्भव सपना बेचेर जनतालाई भ्रममा पारेका हुन्।   

पार्टी हारका कारण र आन्तरिक कमजोरी

३३. नेतृत्वमाथि प्रहारः एमालेलाई कमजोर बनाउन रणनीतिक रूपमा अध्यक्ष ओलीको चरित्रहत्या र प्रहार गरियो।

३४. जनतासँग दूरीः पार्टी र जनप्रतिनिधिहरू जनताका दैनिक समस्या (किसान, व्यापारी, युवा, मजदुर) सँग सोझै जोडिन सकेनन्।

३५. युवासँग संवादको कमीः नयाँ पुस्ताको रोजगारी, उद्यम र भविष्यका प्रश्नलाई उनीहरूकै गति र भाषामा सम्बोधन गर्न सकिएन।

३६. सञ्चार र प्रचार शैली पुरानोः डिजिटल मञ्चलाई समयमै प्राथमिकता नदिँदा विरोधीका झूटा आरोपको छिटो र सरल प्रतिवाद हुन सकेन।

३७. सङ्गठनको सुस्तीः ठूलो सदस्यता भए पनि कमिटीहरू चलायमान र जीवन्त हुन सकेनन्।

३८. आन्तरिक असन्तोष र अवसरवादः आन्तरिक असन्तोषको सही व्यवस्थापन नहुँदा बाह्य प्रहारलाई मद्दत पुग्न गयो।

३९. शासन शैलीका कमजोरीः सरकारमा छँदा गरिएका ठूला कामहरूका बिच सामान्य प्रशासनिक सेवामा जनताले सोचेजस्तो सहजता महसुस गर्न पाएनन्।

४०. उम्मेदवार छनौटमा त्रुटिः उम्मेदवार छनोट गर्दा जनतामा उनीहरूको छवि, इमान र पहुँचलाई पर्याप्त ध्यान दिन सकिएन।

४१. महाधिवेशनको नाराको उपेक्षाः १०औँ महाधिवेशनले तय गरेको सङ्गठनात्मक अराजकता विरुद्धको अभियान कार्यान्वयन हुन सकेन।   

सरकारको कार्यशैली र भावी कार्यभार

४२. प्रतिशोधको राजनीतिः वर्तमान सरकारले ‘नयाँ’ र ‘लोकप्रिय’ को आडमा प्रतिशोधपूर्ण राजनीति र असंवैधानिक कामहरू गरिरहेको छ।

४३. छानबिन र सत्यतथ्यः भदौ घटनाको निष्पक्ष छानबिन गरी दोषीलाई कारबाही र पीडितलाई न्याय दिनुपर्छ।

४४. नैतिक जवाफदेहीः अध्यक्षका रूपमा चुनावी परिणाम र कमीकमजोरीको नैतिक जिम्मेवारी लिँदै मैदान छाडेर नभाग्ने संकल्प।

४५. सच्चा पुनर्गठनः पुनर्गठन भनेको नेतृत्व हटाउनु मात्र नभई विचार, कार्यशैली, सञ्चार र सङ्गठनलाई जीवन्त बनाउनु हो।

४६. हस्तान्तरण र पुस्तान्तरणः पुस्तान्तरण भनेको इतिहास बिर्सिनु होइन, बरु पाकाको अनुभव र युवाको ऊर्जालाई समायोजन गर्नु हो।

४७. पार्टीका दुई प्रमुख कार्यभारः लोकतन्त्र/संविधानको रक्षा र पार्टीको पुनर्गठन एवं सुदृढीकरण।

४८. डिजिटल उपस्थिति र संवादः युवा, श्रमजीवी र आम जनतामाझ डिजिटल र प्रत्यक्ष माध्यमबाट सरल भाषामा पुग्ने।

४९. सुशासन र राष्ट्रिय स्वाधीनताः देशको भूमि, खनिज र प्राकृतिक स्रोतमाथिको वैदेशिक गिद्धेदृष्टि विरुद्ध सचेत रहँदै स्वाधीनताको रक्षा गर्ने।

५०. उच्च मनोबलका साथ पुनरागमनः हार स्थायी होइन; गल्ती सच्याएर, जनतामाझ फर्केर एमाले पुनर्जागरणको बाटोमा दृढताका साथ अघि बढ्नेछ।