ट्रम्पको डेस्कमा ‘भिटो’ टोपी, डेमोक्रेटिक कङ्ग्रेससँग टकरावको सङ्केत

वासिङ्टन । अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा डेमोक्रेटिक पार्टीले प्रतिनिधिसभा र सिनेट दुवैमा नियन्त्रण कायम गरेपछि राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले विपक्षी दलबाट आउने विधेयक रोक्न राष्ट्रपतीय भिटो अधिकार प्रयोग गर्ने सङ्केत गरेका छन्।

Watch On

ट्रम्पले बिहीबार ह्वाइट हाउसस्थित ओभल अफिसको ऐतिहासिक रिजोल्युट डेस्कमा ‘VETO’ लेखिएको ठूलो रातो टोपी प्रदर्शन गरेका हुन्। मध्यावधि निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीले दुवै सदन गुमाएको दुई दिनपछि उनले यस्तो प्रदर्शन गरेका हुन्।

ओभल अफिस, त्यससँग जोडिएको बाहिरी कार्यालय र मन्त्रिपरिषद् कक्षलाई पुरातन वस्तु ऐनअन्तर्गत राष्ट्रिय स्मारक घोषणा गर्ने घोषणापत्रमा हस्ताक्षर गर्ने क्रममा ट्रम्पले टोपी प्रदर्शन गरेका थिए। अमेरिकी सञ्चारमाध्यम एपी, एएफपी र रोयटर्सले पनि उक्त घटनाको तस्बिर तथा समाचार सार्वजनिक गरेका छन्।

यसअघि ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसलमा समेत ‘भिटो’ लेखिएको रातो टोपीसहितको तस्बिर सार्वजनिक गरेका थिए।

फक्स न्युजसँगको कुराकानीमा उनले राष्ट्रपतीय भिटो अमेरिकी राष्ट्रपतिका शक्तिशाली संवैधानिक अधिकारमध्ये एक भएको बताएका थिए। विपक्षी दलले आफूलाई अस्वीकार्य विधेयक ल्याए त्यसलाई रोक्न भिटो प्रयोग गर्ने उनको चेतावनी थियो। यद्यपि, आगामी दुई वर्ष सबै विधेयकमा भिटो लगाएर बिताउने आफ्नो चाहना नरहेको उनले पोलिटिकोसँगको कुराकानीमा बताएका छन्।

दुवै सदनमा डेमोक्रेटको नियन्त्रण

नोभेम्बर ३ मा सम्पन्न मध्यावधि निर्वाचनमा डेमोक्रेटहरूले प्रतिनिधिसभा र सिनेट दुवैमा बहुमत हासिल गरेका छन्। यससँगै ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालको बाँकी दुई वर्ष अमेरिकी राजनीतिमा शक्ति सन्तुलन फेरिएको छ।

एसोसिएटेड प्रेसले निर्वाचन परिणामका आधारमा नोभेम्बर ३ राति सिनेट र नोभेम्बर ४ बिहान प्रतिनिधिसभामा डेमोक्रेटहरूको नियन्त्रण सुनिश्चित भएको घोषणा गरेको थियो।

नोभेम्बर ५ सम्मको प्रारम्भिक मतगणनामा डेमोक्रेटहरूले प्रतिनिधिसभामा कम्तीमा २५१ र सिनेटमा कम्तीमा ५४ सिट जितेको विवरण सार्वजनिक भएको छ। केही निर्वाचन क्षेत्रको परिणाम अन्तिम हुन बाँकी छ।

निर्वाचनमा डेमोक्रेटहरूले टेक्सास, दक्षिण क्यारोलाइना, आयोवा र ओहायोजस्ता परम्परागत रूपमा रिपब्लिकनको प्रभाव रहेका राज्यमा समेत उल्लेखनीय सफलता हासिल गरेका छन्।

रोयटर्सका अनुसार मतदाताको असन्तुष्टिमा बढ्दो महँगी, इन्धन तथा आवासको लागत र इरान युद्ध प्रमुख विषय बनेका थिए। ट्रम्पको युद्धसम्बन्धी नीति र आर्थिक व्यवस्थापनप्रति असन्तुष्टि निर्वाचन परिणाममा प्रतिबिम्बित भएको विश्लेषण गरिएको छ।

ट्रम्प प्रशासनमाथि बढ्नेछ निगरानी

डेमोक्रेटहरूले दुवै सदनमा बहुमत पाएपछि ट्रम्प प्रशासनमाथि कङ्ग्रेसको निगरानी र अनुसन्धान बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। प्रतिनिधिसभा र सिनेटका विभिन्न समितिले प्रशासनका निर्णय, सरकारी खर्च, विदेश नीति तथा सम्भावित अनियमिततामाथि सुनुवाइ र अनुसन्धान गर्न सक्नेछन्।

विशेषगरी मन्त्रिपरिषद् तथा न्यायिक नियुक्तिमा सिनेटको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुनेछ। सङ्घीय न्यायाधीश र मन्त्रिपरिषद्का महत्त्वपूर्ण पदमा राष्ट्रपतिले गर्ने नियुक्ति सिनेटको अनुमोदनमा निर्भर हुने भएकाले डेमोक्रेटहरूले त्यस्ता नियुक्तिमा अवरोध सिर्जना गर्न सक्छन्।

त्यस्तै, इरान युद्धमा भएको खर्च, युद्ध सञ्चालनको औचित्य र प्रशासनको विदेश नीतिमाथि पनि कङ्ग्रेसमा प्रश्न उठ्न सक्छ।

यद्यपि, कङ्ग्रेसमा डेमोक्रेटहरूको बहुमत कायम हुँदैमा राष्ट्रपतिको अधिकार समाप्त हुँदैन। अमेरिकी संविधानले राष्ट्रपतिलाई कार्यकारी अधिकार प्रदान गरेको छ भने कङ्ग्रेसलाई कानुन निर्माण, बजेट र सरकारी कामकारबाहीको निगरानी गर्ने अधिकार दिएको छ।

भिटो लगाउन सक्छन्, तर कङ्ग्रेसले उल्ट्याउन सक्छ

अमेरिकी संविधानको धारा १, खण्ड ७ अनुसार प्रतिनिधिसभा र सिनेट दुवैबाट पारित विधेयक राष्ट्रपतिसमक्ष पेस गरिन्छ। राष्ट्रपतिले त्यसलाई स्वीकृत गर्न वा अस्वीकार गर्दै भिटो लगाउन सक्छन्।

तर राष्ट्रपतिको भिटो अन्तिम निर्णय भने होइन। भिटो गरिएको विधेयकलाई पुनः पारित गर्न प्रतिनिधिसभा र सिनेट दुवैमा दुईतिहाइ बहुमत आवश्यक पर्छ। दुवै सदनले त्यस्तो समर्थन जुटाए राष्ट्रपतिको अस्वीकृतिका बाबजुद विधेयक कानुन बन्न सक्छ।

त्यसैले डेमोक्रेटहरूको बहुमतले ट्रम्पका लागि राजनीतिक र विधायिकी चुनौती खडा गरे पनि राष्ट्रपतिले भिटो प्रयोग गरेर उनीहरूको विधायिकी एजेन्डा रोक्न सक्ने अवस्था छ। यसले आगामी दुई वर्ष ह्वाइट हाउस र कङ्ग्रेसबीच विधायिकी टकराव बढ्न सक्ने सङ्केत गरेको छ।

रो खन्नाको टिप्पणी : मतदाताले परिवर्तन खोजेका छन्

भारतीय मूलका अमेरिकी सांसद रो खन्नाले निर्वाचन परिणामलाई ट्रम्पप्रतिको ठूलो जनअस्वीकृतिका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। उनले डेमोक्रेटहरूले प्रतिनिधिसभामा २५० भन्दा बढी सिट जित्न सक्ने बताएका थिए।

उनका अनुसार मतदाताको मुख्य चिन्ता बढ्दो जीवनयापन खर्च र जारी युद्ध हो। स्वास्थ्य सेवा, बाल हेरचाह तथा दैनिक उपभोग्य वस्तुको खर्च घटाउने विषयलाई डेमोक्रेटहरूले प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने उनको भनाइ छ।

डेमोक्रेटहरूको जितले उनीहरूलाई कङ्ग्रेसमा शक्ति दिएको भए पनि मतदाताको अपेक्षा पूरा गर्ने चुनौतीसमेत थपेको छ। विपक्षी दलको आलोचनाबाट प्राप्त राजनीतिक लाभलाई अब ठोस नीतिगत परिणाममा रूपान्तरण गर्नुपर्नेछ।

रोयटर्सको विश्लेषणले पनि निर्वाचन परिणामलाई ट्रम्प प्रशासनप्रतिको असन्तुष्टिको अभिव्यक्तिका रूपमा व्याख्या गरेको छ। डेमोक्रेटहरूले महँगी नियन्त्रण, इरान युद्धको अन्त्य र सर्वसाधारणको जीवनयापन सहज बनाउने विषयलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने दबाब छ।

यसरी ‘भिटो’ लेखिएको रातो टोपी ट्रम्पको एउटा प्रतीकात्मक प्रदर्शन मात्र होइन, आगामी दुई वर्ष अमेरिकी राजनीतिमा देखिन सक्ने शक्ति सङ्घर्षको सङ्केतसमेत बनेको छ। डेमोक्रेटिक बहुमतको कङ्ग्रेस र रिपब्लिकन राष्ट्रपति ट्रम्पबीचको सम्बन्धले अमेरिकी घरेलु राजनीतिसँगै विदेश नीति र विश्व अर्थतन्त्रमा समेत प्रभाव पार्न सक्नेछ।