बोडेको कमलपोखरीमा फर्किएको तीन सय वर्ष पुरानो सुन्दरता

भक्तपुर । भक्तपुरको मध्यपुर थिमी नगरपालिका–८ बोडेस्थित ऐतिहासिक कमलपोखरी (पलेस्वाँ पुखू) यतिबेला ढकमक्क कमल फुलेर झनै मनमोहक बनेको छ । पानीमाथि तैरँदै फक्रिएका कमलका चित्ताकर्षक फूल र हरिया पातले पोखरीलाई जीवन्त बनाएका छन् । प्राकृतिक सौन्दर्यसँगै धार्मिक र सांस्कृतिक आस्थाको केन्द्रका चिनारीको रूपमा पनि यो पोखरी रहेको छ ।

करिब तीन सय वर्ष पुरानो मानिने यो पोखरी विगतमा अतिक्रमण र फोहोरका कारण अस्तित्वकै संकटमा परेको थियो । स्थानीय समुदाय र सरकारको पहलमा संरक्षण तथा पुनःस्थापना गरिएपछि यस वर्ष पोखरीमा रैथाने कमल मुस्कुराउन पाएका छन् ।

Watch On

कमल नेपाली समाजमा केवल फूल होइन, पवित्रता, शान्ति र आध्यात्मिक चेतनाको प्रतीक मानिन्छ । हिलोमा उम्रिएर पनि निर्मल र सुन्दर रूपमा फुल्ने भएकाले धार्मिक साहित्य र दर्शनमा कमललाई सांसारिक अशुद्धताबीचको शुद्धता र आत्मिक जागरणसँग जोडेर व्याख्या गरिन्छ । यही कारण हिन्दु तथा बौद्ध परम्परामा कमलको विशेष धार्मिक महत्त्व छ।

बोडेको कमलपोखरीसँग भने कमलको धार्मिक आस्थासँगै स्थानीय संस्कृति र जात्राको गहिरो सम्बन्ध छ । यहाँ फुलेको कमल बोडे लायकू दरबारमा दसैँमा तलेजुलाई चढाउने परम्परा छ । कमलको पातमा तलेजुका पुजारीले भोज खाने चलनसमेत रहेको स्थानीयहरू बताउँछन् ।

त्यस्तै, साउनमा सञ्चालन हुने प्रसिद्ध नीलबाराही नाचमा पनि यही पोखरीको कमल चढाएर जात्रा सञ्चालन गर्ने परम्परा छ । यसले पोखरीलाई केवल पानीको स्रोत नभई बोडेको धार्मिक जीवन, जात्रा र सांस्कृतिक निरन्तरतासँग जोडिएको जीवित सम्पदाका रूपमा स्थापित गरेको छ ।

करिब चार दशकअघि पोखरीको जग्गा व्यक्तिको नाममा दर्ता भएको पाइएको थियो । चार वर्षअघि अदालतले उक्त जग्गा सार्वजनिक सम्पत्ति भएको फैसला गरेपछि पोखरी पुनः सरकारी स्वामित्वमा आएको हो ।

अहिले संरक्षणपछि कमलले ढाकिएको पलेस्वाँ पुखूले प्रकृति, धर्म, संस्कृति र स्थानीय इतिहासबीचको सम्बन्ध फेरि उजागर गरेको छ । पोखरीमा फुलेका कमलले हराउँदै गएको एउटा प्राकृतिक सम्पदालाई मात्रै फर्काएका छैनन्, बोडेको सांस्कृतिक स्मृति र धार्मिक परम्परालाई समेत नयाँ पुस्तासम्म जोड्ने काम गरेका छन् ।