एनपिएलका सबै खेलले पाए ‘लिस्ट ए’ टी–२० मान्यता, यसले नेपाली क्रिकेटलाई के फाइदा हुन्छ?

काठमाडौं । नेपाल प्रिमियर लिग (एनपिएल) को तेस्रो संस्करणका सबै खेलले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आइसिसी) बाट आधिकारिक ‘लिस्ट ए’ टी–२० मान्यता पाएका छन्। नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) ले बुधबार यसबारे जानकारी दिएको हो। प्रतियोगितालाई आइसिसीको औपचारिक स्वीकृति प्राप्त भएसँगै सबै खेलले आधिकारिक मान्यता पाउनु नेपाली घरेलु क्रिकेटका लागि महत्त्वपूर्ण उपलब्धि मानिएको छ।

Watch On

सिद्धार्थ बैंक नेपाल प्रिमियर लिगको तेस्रो संस्करण आगामी अक्टोबर २६ देखि नोभेम्बर २१ सम्म कीर्तिपुरस्थित त्रिवि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदानमा आयोजना हुँदैछ। आठ टोली सहभागी हुने प्रतियोगितामा ३२ खेल हुनेछन्।

क्यानका सचिव पारस खड्काद्वारा जारी विज्ञप्तिमा आइसिसीको मान्यताले नेपाली क्रिकेटको विकास र व्यावसायिकता अभिवृद्धि गर्नुका साथै घरेलु प्रतियोगिताको अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान बलियो बनाउन सहयोग पुग्ने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।

‘लिस्ट ए’ टी–२० मान्यता भनेको के हो?

क्रिकेटमा खेलको ढाँचा मात्र होइन, त्यस खेलले आधिकारिक रूपमा कुन श्रेणीको मान्यता पाएको छ भन्ने कुरा पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ। टी–२० क्रिकेटमा प्रत्येक टोलीले अधिकतम २० ओभर ब्याटिङ गर्छ। तर सबै २० ओभरका खेललाई स्वतः आधिकारिक ‘लिस्ट ए’ टी–२० खेल मानिँदैन।

‘लिस्ट ए’ टी–२० भनेको सम्बन्धित क्रिकेट निकायले निर्धारित मापदण्डअनुसार आधिकारिक मान्यता दिएको प्रतिस्पर्धात्मक टी–२० खेल हो। आइसिसीको क्रिकेट वर्गीकरणसम्बन्धी नियममा एसोसिएट सदस्य राष्ट्रका प्रतियोगिताले पनि आवश्यक सर्त पूरा गरेमा यस्तो मान्यता पाउन सक्ने व्यवस्था छ।

यसको अर्थ एनपिएल अब केवल मनोरञ्जन वा व्यावसायिक प्रयोजनका लागि आयोजना हुने घरेलु प्रतियोगितामा सीमित रहने छैन। यसका खेल र खेलाडीको प्रदर्शनले आधिकारिक क्रिकेट अभिलेखमा स्थान पाउनेछन्। प्रतियोगितामा बनाइएका रन, लिइएका विकेट तथा अन्य व्यक्तिगत प्रदर्शनलाई आधिकारिक तथ्यांकका रूपमा गणना गर्न सकिनेछ।

खेलाडीलाई कस्तो फाइदा हुन्छ?

आधिकारिक मान्यताले खेलाडीको प्रदर्शनको मूल्यांकनलाई थप व्यवस्थित बनाउन सहयोग गर्छ। उदाहरणका लागि, कुनै नेपाली ब्याटरले एनपिएलमा लगातार राम्रो प्रदर्शन गरेमा उसका रन र अन्य व्यक्तिगत तथ्यांक आधिकारिक अभिलेखमा समेटिनेछन्। त्यसैगरी बलरले लिएका विकेट र अन्य प्रदर्शन पनि तथ्यांकमा रहनेछन्।

यसले खेलाडीको प्रदर्शन तुलना गर्न, करियरको अभिलेख राख्न र घरेलु प्रतियोगितामा देखिएको क्षमतालाई तथ्यांकका आधारमा मूल्यांकन गर्न सहज बनाउँछ। एनपिएलमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने खेलाडीका लागि आफ्नो क्षमता देखाउने अवसर थप अर्थपूर्ण बन्न सक्छ।

विदेशी खेलाडी र प्रतियोगिताको विश्वसनीयता

एनपिएलमा नेपाली खेलाडीसँगै विभिन्न देशका खेलाडी पनि सहभागी हुँदै आएका छन्। आइसिसीको औपचारिक स्वीकृतिले प्रतियोगिता सञ्चालनका लागि आवश्यक नियामकीय आधार बलियो बनाउनुका साथै विदेशी खेलाडीको सहभागितासम्बन्धी प्रक्रिया स्पष्ट बनाउन सहयोग गर्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी सहभागी हुने घरेलु प्रतियोगितामा सम्बन्धित क्रिकेट बोर्डको अनुमति, खेलाडीको योग्यता तथा आइसिसीका नियम पालना गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ। औपचारिक स्वीकृतिले प्रतियोगिताको विश्वसनीयता र व्यावसायिक छविलाई बल पुर्‍याउन सक्छ।

पहिलोपटक डिआरएस पनि प्रयोग हुँदै

एनपिएलको तेस्रो संस्करणको अर्को महत्त्वपूर्ण विशेषता निर्णय पुनरावलोकन प्रणाली (डिसिजन रिभ्यु सिस्टम–डिआरएस) को प्रयोग हो। क्यानले यस संस्करणमा पहिलोपटक डिआरएस प्रयोग गर्ने जनाएको छ।

क्रिकेटमा मैदानमा रहेका अम्पायरले ब्याटर आउट भए वा नभएको, बल ब्याटमा लागेको वा नलागेको, रनआउट भएको वा नभएको जस्ता निर्णय गर्छन्। तर खेलका क्रममा केही निर्णय विवादित हुन सक्छन्। डिआरएसले त्यस्ता निर्णय प्रविधिको सहयोगमा पुनः जाँच गर्ने अवसर दिन्छ।

उदाहरणका लागि, बलरले बल फालेपछि ब्याटरको खुट्टामा लागेर बल विकेटतर्फ गएको अवस्थामा ब्याटर आउट हो वा होइन भन्ने निर्णयलाई ‘लेग बिफोर विकेट’ (एल्बीडब्ल्यू) भनिन्छ। यस्तो अवस्थामा अम्पायरको निर्णयमा चित्त नबुझे टोलीले नियमअनुसार पुनरावलोकन माग्न सक्छ। त्यसपछि बलको दिशा र अन्य प्राविधिक विवरण जाँचेर निर्णय पुनर्विचार गरिन्छ।

एनपिएलमा प्रयोग हुने प्रणालीमा थ्रीडी बल ट्र्याकिङ र कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) आधारित एज डिटेक्सन प्रविधि समावेश हुने बताइएको छ। बल ट्र्याकिङले बलको दिशा र सम्भावित प्रक्षेपण विश्लेषण गर्न सहयोग गर्छ भने एज डिटेक्सनले बल ब्याटमा छोइएको थियो वा थिएन भन्ने जाँचमा मद्दत गर्छ। रनआउट, स्टम्पिङ र नोबलसम्बन्धी केही निर्णयको पुनरावलोकनमा पनि प्रविधि प्रयोग गर्न सकिनेछ।

यसले अम्पायरको निर्णयमा मानवीय त्रुटिको सम्भावना घटाउन र खेलको निष्पक्षता बढाउन सहयोग गर्न सक्छ। तर डिआरएसले हरेक निर्णयमा त्रुटि नै हुँदैन भन्ने सुनिश्चित गर्दैन। यसको प्रभावकारिता प्रयोग गरिने प्रविधि, त्यसको शुद्धता र प्रतियोगितामा लागू गरिएका नियममा निर्भर हुन्छ।

डिआरएसको प्रयोगले खेल सञ्चालनमा केही समय थपिन सक्ने भएकाले एनपिएलका साँझका खेल सुरु हुने समय पनि परिवर्तन गरिएको छ। प्रतियोगिताको आधिकारिक जानकारीअनुसार साँझका खेल अब नेपाली समयअनुसार ५ बजे सुरु हुनेछन् भने दिउँसोका खेल १२:३० बजेबाट सुरु हुनेछन्।

नेपाली क्रिकेटका लागि किन महत्त्वपूर्ण?

एनपिएल नेपाली क्रिकेटको घरेलु संरचनामा खेलाडीलाई प्रतिस्पर्धात्मक वातावरण दिने प्रमुख प्रतियोगितामध्ये एक हो। यसमा नेपाली खेलाडीले विदेशी खेलाडीसँग एउटै टोलीमा वा विपक्षीका रूपमा खेल्दै आफ्नो क्षमता परीक्षण गर्ने अवसर पाउँछन्।

प्रतियोगिताका खेलले आधिकारिक मान्यता पाउनु र डिआरएसजस्ता प्रविधि प्रयोगमा आउनुले घरेलु क्रिकेटलाई थप व्यवस्थित र व्यावसायिक बनाउने सम्भावना छ। आधिकारिक तथ्यांकले खेलाडीको प्रदर्शन अभिलेख राख्न मद्दत गर्छ भने प्रविधिले अम्पायरिङको विश्वसनीयता बढाउन सक्छ।

तर यी उपलब्धिको दीर्घकालीन प्रभाव प्रतियोगिताको व्यवस्थापन, खेलको गुणस्तर, खेलाडी उत्पादन, पूर्वाधार विकास र नियमित प्रतिस्पर्धात्मक अवसरमा पनि निर्भर हुनेछ। आइसिसीको मान्यता आफैँमा महत्त्वपूर्ण भए पनि नेपाली क्रिकेटको समग्र स्तर उकास्न निरन्तर सुधार आवश्यक रहन्छ।

तेस्रो संस्करणमा आठ टोलीबीच प्रतिस्पर्धा हुँदै गर्दा आधिकारिक ‘लिस्ट ए’ टी–२० मान्यता र डिआरएसको प्रयोगले एनपिएललाई नयाँ चरणमा प्रवेश गराएको छ। यसले घरेलु क्रिकेटको अभिलेख र खेल सञ्चालनमा सुधार ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।